Strona główna » Zamek Królewski na Wawelu – podsumowanie roku 2021
TURYSTYKA

Zamek Królewski na Wawelu – podsumowanie roku 2021

Wyjątkowy charakter wawelskich zbiorów i przestrzeni wymaga specjalnej prezentacji, dostosowanej z jednej strony do rangi eksponatów i miejsca, a z drugiej do oczekiwań współczesnego odbiorcy. Dlatego właśnie Wawel przechodzi obecnie przemianę, której efekty będą oznaczać dla publiczności nowe spojrzenie na wyjątkową kolekcję i niezapomniane doświadczenie w kontakcie ze sztuką i historią.

Pomimo znaczących inwestycji na wzgórzu wawelskim bieżąca działalność Zamku dociera do coraz większej grupy osób. Zamek z roku na rok jest coraz liczniej odwiedzany, a w 2021 roku ustanowił kolejny rekord frekwencyjny w czasach pandemii: instytucję odwiedziło do dnia dzisiejszego 1 mln 243 tys. osób. Było to możliwe dzięki zaangażowaniu pracowników Zamku i bogatemu programowi wydarzeń na wawelskim wzgórzu.

Wystawy

Najważniejszym wydarzeniem wystawienniczym 2021 r. w Zamku Królewskim na Wawelu była ekspozycja Wszystkie arrasy króla. Powroty 2021-1961-1921 (18.03-31.10.2021). Wystawa zorganizowana w stulecie powrotu arcydzieł z Rosji Sowieckiej i 60. rocznicę powrotu z Kanady prezentowała po raz pierwszy w historii całą kolekcję wawelskich arrasów, unikatową w skali światowej.

Podczas weekendu otwarcia wystawy na Dziedzińcu Arkadowym został zaprezentowany imponujący pokaz multimedialny światła i dźwięku, opowiadający o dziejach wawelskich arrasów. Ponowne otwarcie ekspozycji, wyłączonej czasowo z powodu obostrzeń, zostało połączone z wydarzeniem „Wawel. Odrodzenie: Arrasy – Cranach – Skarbiec”. Z kolei podczas finisażu odbywającego się
w dniach 18–24 października pod hasłem „Pożegnajmy arrasy” odbyły się m.in. specjalne oprowadzania kuratorskie oraz ponownie zaprezentowano mapping na Dziedzińcu Arkadowym.

Wyjątkowym wydarzeniem był także pokaz (w Sali Senatorskiej w dniach 18-28.02.2021) przekazanej Polsce przez Węgry młodzieńczej zbroi króla Zygmunta II Augusta, która dotąd znajdowała się
w zbiorach Muzeum Narodowego w Budapeszcie.

Wystawy Zamku Królewskiego na Wawelu zorganizowane w 2021 roku:

  • Pokaz specjalny młodzieńczej zbroi Zygmunta Augusta – 18-28.02.2021
  • Wszystkie Arrasy Króla. Powroty 2021-1961-1921 – 18.03-31.11.2021
  • Cranach na Wawelu – 21.05-24.10.2021
  • Zwierzyniec Królewski. Wilkoń na Wawelu – 11.06-5.09.2021
  • Kolekcja Lanckorońskich. Obrazy Jakoba Philippa Hackerta – 23.09-31.10.2021
  • Wazy, serwisy, misy – 2.11.21-27.02.2022
  • Nie tylko Bruegel i Rubens. Malarstwo Niderlandów na Wawelu –  30.11.2021 – 28.02.2022
  • Pokaz obrazu „Stanisław Żółkiewski przedstawia królowi Zygmuntowi III i królewiczowi Władysławowi na Sejmie 1611 r. pojmanych carów Szujskich” – od 30.11.2021

Działalność wydawnicza, edukacyjna i interpretacyjna

Wydawnictwa oraz działania edukacyjne i interpretacyjne zrealizowane w 2021 roku przez Zamek Królewski na Wawelu koncentrowały się głównie wokół najważniejszych wystaw czasowych: Wszystkie arrasy króla. Powroty 2021-1961-1921,Nie tylko Bruegel i Rubens. Malarstwo Niderlandów na Wawelu oraz Zwierzyniec królewski. Wilkoń na Wawelu.

Zależało nam zwłaszcza, aby wyjątkowe wydarzenie w skali muzealnictwa w Polsce, jak i samego Zamku, którym była wystawa poświęcona arrasom, otrzymało właściwą oprawę edytorską. Program wydawniczy, jaki przygotowaliśmy i zrealizowaliśmy w związku z ekspozycją obejmował zarówno wydawnictwa naukowe (trzytomowy Katalog zbiorów w j. polskim i angielskim: t. 1: Dzieje arrasów króla Zygmunta Augusta, t. 2: Katalog arrasów króla Zygmunta Augusta, t. 3: Eseje o arrasach króla Zygmunta Augusta), wydawnictwa popularno-naukowe (album autorstwa M. Piwockiej, Arrasy Zygmunta Augusta, wydany w 8 wersjach językowych: pol., ang., franc., niem, hiszp., włos., ukr., ros.; książeczki poświęcone roślinom i zwierzętom na arrasach) oraz publikacje dla dzieci (Historia różnych wątków, Arrasy wawelskie. Aktywna książka dla dzieci). Samej wystawie arrasowej został poświęcony Katalog wystawy, wydany w dwóch wersjach językowych (pol. i ang.). Łącznie tematowi najważniejszej kolekcji wawelskiej Zamek w 2021 r. poświęcił 19 publikacji o zróżnicowanej pod kątem odbiorców treści wydanych w 8 językach.

Z okazji wystawy malarstwa niderlandzkiego wydaliśmy naukowe opracowanie autorstwa dr Joanny Winiewicz-Wolskiej w postaci Katalogu zbiorów, natomiast ekspozycji plenerowej poświęconej twórczości  Józefa Wilkonia poświęcony był piękny katalog wystawy rzeźb i rysunków artysty, które były eksponowane nie tylko w ogrodach wawelskich, ale również w naszych oddziałach w Pieskowej Skale i Stryszowie.

W 2021 roku odbyło się wiele wydarzeń edukacyjnych we wszystkich trzech oddziałach Zamku Królewskiego na Wawelu. Najważniejszą zasadą było przygotowanie inicjatyw, by odbiorcy mogli
w nich w pełni uczestniczyć i doświadczać sztuki i historii. Dlatego też programy obfitowały w warsztaty twórcze, plenery z artystą, gry terenowe, kursy czy oprowadzania. Powstało także m.in. 100 nowych materiałów edukacyjnych i artykułów.

Podobnie jak w zeszłym roku, tak i w tym dzięki wsparciu finansowemu Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego zaprosiliśmy dzieci medyków na bezpłatne warsztaty. Dla wszystkich pozostałych odwiedzających nas gości przygotowany został program poznawania zamku i jego dziejów pod tytułem „Lato na Wawelu”

Mimo obostrzeń sanitarnych niesłabnącym zainteresowaniem cieszyły się lekcje muzealne prowadzone w przestrzeniach Zamku lub online, zwłaszcza w listopadzie w ramach programu Darmowy Listopad w Rezydencjach dofinansowanemu przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Łącznie w 2021 roku z kilkuset lekcji muzealnych skorzystało ponad 8000 uczestników.

Ponieważ współpraca ze szkołami i nauczycielami jest dla nas niesłychanie ważna, w 2021 roku rozpoczęliśmy współpracę z Małopolskiego Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Krakowie, powołując Akademię Wawelskiego Dziedzictwa, która stała się miejscem wymiany myśli, pogłębiania wiedzy oraz doskonalenia umiejętności analizy i interpretacji dzieł sztuki dla nauczycieli i edukatorów.

Działalność edukacyjna Zamku to także różnego rodzaju publikacje w rozumieniu tradycyjnym, jak
i  online. Te ostatnie można znaleźć na ciągle powiększającym swojej zasoby blogu edukacyjnym waweledukacja.com. Te tradycyjne z kolei związane były z prezentowanymi wystawami.

Program edukacyjny do wystawy Zwierzyniec Królewski. Wilkoń na Wawelu został doceniony
w Plebiscycie Słoneczniki za najbardziej rozwojową inicjatywę dla dzieci i młodzieży Nagrodą Rodziców w kategorii Przyroda. Słoneczniki w kategorii Język otrzymało również „Królewskie Theatrum na wawelskim dworze”.

Zamek zrealizował również nowatorskie działania interpretacyjne, takie jak:

„Uczta” – wydarzenie cieszące się wielką popularnością, które dotychczas doczekało się trzech odsłon: Uczta „Kulinarna rekonstrukcja wesela Zygmunta Augusta i Katarzyny Habsburżanki”, Uczta Renesansowa oraz Uczta „Odzyskane smaki”. Była to okazja do wysłuchania opowieści o dawnych zwyczajach żywieniowych oraz uczestnictwa w prawdziwych ucztach, podczas których serwowano przygotowane przez znakomitych kucharzy potrawy nawiązujące do zachowanych zapisków dotyczących posiłków podawanych na wawelskim dworze przed wiekami.

Pokaz mody renesansowej „Dwór z aksamitu i pereł” – opatrzona historycznym komentarzem prezentacja zrekonstruowanych renesansowych kreacji z kręgu dworu Jagiellonów oraz dworów zagranicznych, która odbyła się na Dziedzińcu Arkadowym. Ubiory, powstałe dzięki współpracy
z projektantką ubiorów dr Marią Molendą, zaprezentowali tancerki i tancerze z Teatru Tańca Terpsychora oraz Teatru Nomina Rosae a pokazowi towarzyszyła muzyka wykonywana na żywo przez artystów z Zespołu Muzyki Dawnej Floripari.

Mecz palanta – po raz pierwszy od czasów króla Zygmunta Augusta zorganizowana na Wawelu rozgrywka palantowa. Obserwowani przez zwiedzających zawodnicy grali w strojach z epoki na specjalnie przygotowanym boisku na Dziedzińcu Arkadowym, a celem ich zmagań była walka o względy monarchy oraz całego dworu. Pierwsze wzmianki na temat tej dyscypliny pochodzą z pierwszej połowy XV wieku, jednak podejrzewa się, że początki palanta sięgają wiele stuleci wcześniej. Wiadomo również, że grą fascynował się sam Zygmunt August.

Najważniejsze nabytki w 2021 r.

Malarstwo:

  • , 1805, ol., pł., 64,5 x 96,5 cm
  • , 1806, ol, pł., 64 x 94,5 cm
  • , 1806, ol., pł., 65 x 88 cm
  • , 1806, ol., pł., 64 x 87 cm.

Obrazy pochodzą z rozproszonej po II wojnie światowej kolekcji Karola Lanckorońskiego
w Wiedniu. Wszystkie są sygnowane i datowane. Pochodzą ze zbiorów Potockich – odziedziczone przez Karola Lanckorońskiego po matce, Leonii z Potockich, zostały zakupione bądź przez jej ojca, Leona – ambasadora cara Rosji w Neapolu), bądź dziadka, Seweryna Potockiego. Wszystkie zostały odnotowane w inwentarzu pałacu z 1895 roku, w przewodniku po pałacu z 1903 roku i ujęte
w spisach sporządzanych w latach 1944/1945 i 1950. Zostały sprzedane przez rodzinę Lanckorońskich po wojnie światowej. Scalenie kolekcji Lanckorońskich w jej pierwotnych rozmiarach nie jest dziś możliwe, niemniej każde dzieło sztuki z tej niezwykle ważnej kolekcji stanowi uzupełnienie wielkiego daru Karoliny Lanckorońskiej dla polskich instytucji kulturalnych
z 1994 roku oraz istotne wzbogacenie polskich zbiorów.

  • , Mieczysław [właściwie Marian] Szczerbiński (1900-1981), akwarela, papier naklejony na tekturę, 47,5 x 32 cm, sygn. i dat. p.d.: MSZCZERBIŃSKI / KRAKÓW 1938.

Szczerbiński, popularny krakowski malarz, przedstawił rzadko ukazywany przez artystów zakątek Wawelu – na pierwszym planie trawnik i klomb, dalej krzewy i drzewa, mur dawnych stajni królewskich, a w głębi budynek kuchni królewskich z dwupiętrową loggią oraz baszta Senatorska. W zbiorach ikonografii Wawelu nie było dotąd pracy o podobnej tematyce, akwarela jest więc istotnym uzupełnieniem tego braku.

Złotnictwo (najważniejsze nabytki):

  • Christoph Erhart (czynny 1565-1604), Augsburg, ok. 1600; arcydzieło manierystycznego złotnictwa z podówczas najwybitniejszego europejskiego centrum wytwórczości tego rodzaju; stanowi istotne wzbogacenie kolekcji starych sreber eksponowanych w Skarbcu Koronnym.
  • (?), Tobias Kramer (czynny ok. 1613–1634), Augsburg, 1613–1617, srebro złocone.

Ceramika:

  • porcelanowy z serwisu Aleksandra Józefa Sułkowskiego, Miśnia, około 1738;
    w zbiorach wawelskich znajduje się już 8 części serwisu Sułkowskiego – pierwszego ministra króla Polski Augusta III Sasa, przedmiot stanowi więc istotne ze względu na całokształt kolekcji rozbudowanie tego kompletu.

Współpraca z Tauronem

Rok 2021 na Zamku Królewskim na Wawelu obfitował w szereg wydarzeń artystycznych wpisujących się w strategię „Wawelu otwartego”. Wielkim wyzwaniem pozostawało organizowanie znanych od lat wydarzeń, które musiały zostać dostosowane do warunków pandemicznych. Realizacja tak bogatego programu nie byłaby możliwa bez wsparcia naszych partnerów, w tym TAURONU Mecenasa m.in. Letniego Festiwalu Muzycznego Wawel o zmierzchu, który od 2008 roku stał się wawelską marką łączącą na Zamku miłośników sztuki i melomanów oraz Tygodnia Patriotycznego w interesujący sposób reinterpretującego już drugi rok z rzędu Dzień Niepodległości w Polsce, połączonego z akcją krwiodawstwa na zamkowym dziedzińcu. Trwająca ponad dekadę współpraca z firmą TAURON pozwoliła na realizację wielu różnych działań wystawienniczych oraz kulturalnych. Dzięki współpracy
z TAURONEM oddajemy w ręce Zwiedzających drugi komiks pt. „Mistrz znaku geometrycznego” z serii „Karolina i Karol na Wawelu”. Album wieńczy tegoroczny Tydzień Patriotyczny, który na profilu Zamku cieszył się ogromną popularnością wśród 150 tys. odbiorców. (Informacje o komiksie znajdują się
w osobnej informacji prasowej.)

Trwająca jedenaście lat współpraca z TAURONEM jest dla nas niezwykle znacząca i gorąco za nią dziękuję. Chcielibyśmy ją rozwijać, wspólnie realizując misję jednej z najważniejszych instytucji kultury w kraju i Europie, upowszechniając, nieraz w sposób niestandardowy, jak choćby w przypadku wydawania komiksów czy organizacji rozmaitych wydarzeń, a także wystaw, wiedzę o bezcennej kolekcji i Miejscu – wyjątkowym w skali Europy. Wyjątkowe znaczenie dla Zamku ma też fakt, iż TAURON jest niezawodnym sponsorem naszego festiwalu muzycznego „Wawel o zmierzchu”  – mówi prof. Andrzej Betlej, Dyrektor Zamku Królewskiego na Wawelu.

Dla Grupy TAURON współpraca z Zamkiem Królewskim na Wawelu to nie tylko kolejny projekt
w ramach społecznej odpowiedzialności biznesu. To przede wszystkim powód do radości i dumy, że od tylu lat jesteśmy częścią wydarzeń, których celem jest pielęgnowanie polskiego dziedzictwa narodowego i jego twórcze propagowanie wśród kolejnych pokoleń Polaków – mówi Rafał Soja, Prezes Zarządu TAURON Sprzedaż.

Ważne Konferencje i wydarzenia współorganizowane

Wzgórze wawelskie w 2021 r. było również miejscem szeregu ważnych konferencji oraz wydarzeń współorganizowanych.

17 lutego na Zamku Królewskim na Wawelu zorganizowany został Jubileuszowy szczyt premierów V4 z okazji 30-lecia Grupy Wyszehradzkiej, w którym udział wzięli premierzy: Polski – Mateusz Morawiecki, Węgier – Viktor Orbán, Czech – Andrej Babisz i Słowacji – Igor Matovic oraz przewodniczący Rady Europejskiej Charles Michel. Po szczycie premierów Grupy V4 odbyła się w Sali Senatorskiej ceremonia uroczystego przekazania Polsce przez Węgry XVI-wiecznej młodzieńczej zbroi króla Zygmunta II Augusta, która dotąd należała do zbiorów Muzeum Narodowego w Budapeszcie.

W czerwcu odbyło się spotkanie ministrów ds. transportu państw Grupy Wyszehradzkiej V4, tj. Polski, Węgier, Czech i Słowacji. Natomiast w październiku Zamek ponownie był miejscem organizacji Szczytu Ministrów Rolnictwa Regionu Trójmorza: Austrii, Bułgarii, Chorwacji, Republiki Czeskiej, Estonii, Litwy, Łotwy, Polski, Rumunii, Słowacji, Słowenii, Węgier z udziałem komisarza UE ds. rolnictwa Janusza Wojciechowskiego.

15 sierpnia Dziedziniec Arkadowy był miejscem koncertu organizowanego przez Instytut Dialogu Międzykulturowego im. Jana Pawła II w Krakowie pt. „Aleksandra Kurzak i jej goście w hołdzie św. Janowi Pawłowi II”.

Kolejnym wydarzeniem, którego współorganizatorem był Zamek Królewski na Wawelu były premierowe wystawienia opery „Wanda” Joanny Wnuk-Nazarowej do tekstu Cypriana Kamila Norwida, które odbyły się w dniach 10 i 11 września.

Zamek Królewski na Wawelu był współgospodarzem 46. Dorocznej Konferencji Międzynarodowego Komitetu ds. Bezpieczeństwa Muzeów ICMS ICOM Wieliczka-Kraków 2021 pt. „Bezpieczeństwo muzeów w miejscach poprzemysłowych”, która odbyła się w dniach 15-17 września 2021 roku. Organizatorem konferencji było Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka wraz z ww. komitetem
i Narodowym Instytutem Muzealnictwa i Ochrony Zabytków.

Działania online

Wawel w sieci ciągle zaskakuje, przede wszystkim jego twórców. Odbiorcy wawelskich social mediów to wspaniała i zaangażowana grupa licząca już niemal 80 000 osób na Facebooku i ponad 6 500 obserwujących na Instagramie, dzięki czemu umieszczane na tych portalach treści dotarły do ponad 6 mln odbiorców! Strona www.wawel.krakow.pl osiągnęła niemal 3 mln odsłon, a blog edukacyjny wawel.edukacja.com odwiedziło 9 500 osób! Zamek nie ustaje w angażowaniu społeczności online
i tworzeniu wartościowych treści. Jedynie w tym roku opublikowaliśmy 120 filmów,
a najpopularniejszy dotarł do niemal 190 000 odbiorców!  

Dodaj komentarz

Kliknij aby dodać komentarz